Poznaj Śląsk!
Poznaj Śląsk!
 Poznaj Śląsk! > GÓRA ŚW. ANNY - ŚWIĘTA GÓRA
Śląskie "kwiatki" w prasie

PRZEGLĄD "GAZ. WYBORCZEJ"
  • Stolica Państwa Śląskiego
  • Jak gliwiczanka uwolniła...
  • Po Istebnej od Stecówki
  • Miasto tajemniczego Mikołaja
  • Mysłowice na trójkącie
  • Znam różnych raciborzan
  • Dlaczego Sośnicowice?
  • Protezy mrocznej hrabiny
  • Kościół na Śląsku w PRL


  • PRZEGLĄD "JASKÓŁKI ŚLĄSKIEJ"
  • Migracje w historii Śląska
  • Góra Św. Anny - Święta Góra
  • Konkwistador John Baildon
  • Królestwo Hochbergów
  • O śląskim nazewnictwie
  • Projekt Poznaj Śląsk!
    I Ty (Twój serwis) pomóż w tworzeniu śląskiego serwisu tekstowego... więcej

    Góra Św. Anny - Święta Góra

    Górnoślązacy (Ślązacy), Oberschlesier, Silesians - to określenia ludzi, zamieszkujących obszar geograficzny, również różnie nazywany i wskazywany jako: Górny Śląsk, Oberschlesien, Upper Silesia. Na przestrzeni wieków również różnie nazywano szczególne miejsce, jakim jest dla każdego mieszkańca Śląska - Góra Św. Anny. Była to Góra Chełmska i Góra św. Jerzego. W czasach pogańskich miejsce składania bałwochwalczych ofiar, później budowy kościoła, klasztoru i kalwarii, bratobójczych walk powstańczych, miejsce odwiedzin Ojca Świętego Jana Pawła II. Jednak zawsze była to (i jest), cytując Hosta Bienka: "święta Góra Górnego Śląska, katolickie serce prowincji".

    Stwierdzenie to uzupełnione, myślą ks. arcybiskupa Alfonsa Nossola, że jest to także: "Góra ufnej modlitwy i nadziei", a także miejsce, gdzie każdy czuje się naprawdę wolny i gdzie może się modlić w swoim "języku serca", oddaje w pełni istotę i znaczenie owego miejsca. Trudno w tym krótkim szkicu wymienić wszystkie cechy charakterystyczne religijności Górnego Śląska. Z braku miejsca ograniczone zostaną tylko do zasygnalizowania dwóch zasadniczych, tj. wielojęzyczność w liturgii i duszpasterstwie, oraz religijno-kulturotwórczej roli Góry Św. Anny.

    Kościół Katolicki w posługiwaniu ludowi górnośląskiemu przyjął mądrą praktykę duszpasterstwa dwujęzycznego. Przed pierwszą wojną światową kardynał Jerzy Kopp (1887-1914), a potem jego następca kardynał Adolf Bertram (1914-1945), upominali i zachęcali duchowieństwo, aby łagodziło narodowe różnice i konflikty. Kardynał Bertram w swoim zarządzeniu z 15 grudnia 1921 roku, obowiązującym do 1939 roku, gwarantował prawo mniejszości do nauki religii i do odprawiania nabożeństw w języku polskim. Stał na stanowisku, iż w decyzjach o stosowaniu języka w nabożeństwach należy się kierować względami duszpasterskimi oraz stosunkiem ilościowym ogółu niemiecko- i polskojęzycznych parafian. Z myślą o polskiej mniejszości na Górnym Śląsku nakazał wydawanie pism religijnych, w tym swoich listów pasterskich, w jej języku ojczystym. Księża niemieccy, którzy chcieli pełnić tam służbę, musieli podczas studiów nauczyć się języka polskiego. Szczególną troską otaczał Polaków wśród swoich diecezjan.

    Duszpasterstwo dwujęzyczne zostało zabronione przez reżim hitlerowski w roku wybuchu drugiej wojny światowej. Taki sam zakaz, ale w stosunku do języka niemieckiego, został wydany przez komunistyczne władze polskie po wojnie. Zabroniono używania języka niemieckiego w życiu codziennym oraz jego nauczania w szkołach. Pewne tradycje religijne w języku niemieckim uległy całkowitemu zanikowi, jedynie niektóre formy, kultywowane prywatnie, zachowały się w życiu nielicznych rodzin. Tymczasem zaczęły napływać zarówno do Prymasa Polski, jak i do Biskupa opolskiego, coraz liczniejsze prośby, o zgodę na coniedzielne odprawianie Mszy świętej po niemiecku. Ze strony Biskupa Ordynariusza Opolskiego Alfonsa Nossola autorzy listów spotykali się ze zrozumieniem. Wkrótce po objęciu w 1977 roku kierownictwa diecezji, umieścił on w planie zajęć opolskiego seminarium duchownego język niemiecki jako przedmiot obowiązkowy. Jak przyznał później, podążył - w odwróconej sytuacji - za przykładem wrocławskiego kardynała Bertrama.

    Pierwsza od czasów wojny niemieckojęzyczna Msza święta odbyła się bez oficjalnej zgody władz i kurii biskupiej w październiku 1988 roku na Górze Św. Anny, a regularnie nabożeństwa niemieckojęzyczne odbywają się od 4 czerwca 1989 roku.

    W formowaniu religijno-kulturowym mieszkańców regionu niepoślednią rolę spełnia Góra Św. Anny - to lokalne sanktuarium i miejsce pielgrzymkowe stało się wręcz symbolem religijnym tej ziemi. Góra Św. Anny nie była nigdy, wbrew jednostronnym publikacjom niemieckim i polskim w ostatnich dziesięcioleciach, symbolem jednej narodowości. Stało się tak dzięki dwujęzycznemu duszpasterstwu oo. franciszkanów. Od 1861 roku ważniejsze odpusty obchodzone były podwójnie, tzn. odrębnie dla każdej grupy językowej. Podobnie zresztą wyglądała w parafiach śląskich każda niedziela: odprawiano jedną Mszę św. z polskim, a drugą z niemieckim kazaniem. Tak było do 1938 roku. Systemy totalitarne jednak ostro rozdzielały mieszkańców Górnego Śląska. W latach drugiej wojny światowej Niemcy hitlerowskie tępiły i niszczyły, co polskie. Po wojnie zwolennicy tzw. władzy ludowej gnębili to, co niemieckie.

    W latach szczególnych zagrożeń lud górnośląski udawał się na Górę Św. Anny, do miejsca w którym zawsze czuje się wolny. Tak było w latach trzydziestych, w okresie największego zagrożenia ze strony hitlerowskiego reżimu, gdy do Świętej Anny przybywały największe pielgrzymki mężczyzn i młodzieży męskiej. W roku 1942 pielgrzymka ta liczyła 120.000 osób i odbiła się szerokim echem w całych Niemczech. Uczestniczył w niej także kardynał Bertram.

    Podobną rolę jak w latach trzydziestych pełniła Góra Św. Anny w okresie powojennym. Czuli się tam "wolni" nie tylko dawni mieszkańcy tej ziemi, ale również ludność napływowa. W nowej sytuacji powojennej wzrosła też trudna rola integracyjna sanktuarium św. Anny. Już administrator apostolski Bolesław Kominek zaznaczył, że zamierza uczynić z Góry Św. Anny ośrodek wielkich masowych spotkań religijnych oraz centrum kształcenia religijno-duszpasterskiego. Zgodne współdziałanie duszpasterskie diecezji i franciszkanów w organizowaniu każdego roku licznych ogólnodiecezjalnych "dni modlitw" i pielgrzymek pogłębiły powszechne przekonanie, iż góra ta stała się rzeczywistym centrum religijno-pielgrzymkowym regionu górnośląskiego.

    Punktem kulminacyjnym była papieska pielgrzymka na Górę Św. Anny w dniu 21 czerwca 1983 roku. Zwłaszcza po tym wydarzeniu wyraźniej zaznaczyła się w annogórskim sanktuarium obecność pątników o nieśląskim rodowodzie.

    Górnoślązacy jednak nigdy nie zapomną słów skierowanych do nich w trakcie homilii Ojca Świętego Jana Pawła II: "Synowie i Córki tej ziemi! Nie przestawajcie nigdy wołać - w języku, który był językiem waszych przodków - nie przestawajcie nigdy wołać do Boga: Abba, Ojcze!", po których rozległy się długotrwałe oklaski. Słowa, których nie trzeba komentować, a które w dzisiejszej perspektywie wspólnej Europy Regionów były wręcz prorocze.

    Współcześnie Górnoślązacy, którzy z różnych powodów wyemigrowali z tej ziemi, dotkliwie odczuwają brak klimatu dawnych śląskich nabożeństw. Niezrozumiały jest dla nich całkowity brak rekolekcji, ruchu oazowego, duszpasterstwa akademickiego, odczuwalny jest brak pieszych pielgrzymek, które np. w Zagłębiu Ruhry są zabronione, a więc tego, co stanowi specyficzną religijność. Narzekają na brak Góry Św. Anny i jej specyficznego klimatu. Górnośląski przesiedleniec do Niemiec tak pisze: "wydaje mi się, że skarbem Śląska są zwykli, prości, otwarci i serdeczni ludzie, skarbem jest rodzina, skarbem jest też śląska, żarliwa pobożność".

    A cechy te wyrabiała w mieszkańcach Górnego Śląska "święta Góra Górnego Śląska - katolickie serce prowincji" - Góra Św. Anny.

    Wypada jedynie żałować, że współcześnie ubywa pątników i zorganizowanych pielgrzymek. Nawet te z kilkudziesięcioletnimi tradycjami zanikają. Góra Św. Anny przestaje być "modna" w konfrontacji z innymi krajowymi i zagranicznymi sanktuariami. Stara jak świat prawda mówi: "cudze chwalicie, swego nie znacie" - czyżby pojawiła się jakaś rysa na religijnej płaszczyźnie życia mieszkańców Górnego Śląska?

    Henryk Czech, Jaskółka Śląska 03.2003
    Polecamy
       Rzóndzymy po ślónsku! :)
    O serwisie  |  Regulamin  |  Reklama  |  Kontakt  |  © Copyright by ZŚ 05-19, stosujemy Cookies         do góry