zobacz.slask.pl   
¦LˇSKI SERWIS INTERNETOWY   
Zagłębie D±browskie

Zagłębie to nie jest ¦l±sk!

O tym, że Zagłębie D±browskie, czyli takie przemysłowe miasta jak Sosnowiec czy D±browa Górnicza, to nie jest ¦l±sk, naprawdę warto wiedzieć. Przez wieleset lat były to osobne państwa i różnice te nadal s± wyraĽne w mentalno¶ci mieszkańców. Zagłębiacy oraz ¦l±zacy s± na tym punkcie tak wyczuleni, że myl±c Zagłębie ze ¦l±skiem można za to "oberwać" w ciemnej uliczce. Dlaczego? Z czego wynika ta znana z ksi±żek i filmów wzajemna niechęć Zagłębiaków i ¦l±zaków? Wynika ze wzajemnych pretensji do siebie, z różnic kulturowych, które pomimo dziesiatków lat współistnienia nie zacieraj± się. Poznanie ¶l±sko-zagłębiowskich animozji jest idealnym punktem wyj¶cia do zrozumienia tego niezwykłego obszaru jakim jest przemysłowy okręg województwa ¶l±skiego.

Małopolskie miasta w woj. ¶l±skim
Zagłębie D±browskie:
Będzin
CzeladĽ
D±browa Górnicza
Sosnowiec
Bobrowniki
Mierzęcice
Psary
Siewierz
Sławków
Wojkowice
Zagłębie szerzej:
Łazy
Kroczyce
Ogrodzieniec
Ożarowice
Poręba
Włodowice
Zawiercie
Jaworzno
Pozostałe miasta:
Biała (czę¶ć Bielska-Białej)
Blachownia
Czestochowa
Kłobuck
Koniecpol
Koziegłowy
Krzepice
Myszków
Pilica
Szczekociny
Szczyrk
Wilamowice
Żarki
Żywiec

Dwa ¶wiaty w jednym województwie

Obecne województwo ¶l±skie nie jest zbyt udane. W przeciwieństwie do innych województw, granice woj. ¶l±skiego nie pokrywaj± się z granicami historycznymi. Wpłynęło na to nie tylko mocne powi±zanie gospodarcze przyległego do ¦l±ska małopolskiego Zagłębia D±browskiego, ale też dodanie w "ostatniej chwili" do listy województw woj. opolskiego, co wywalczyli sobie mieszkańcy Opola. Województwo ¶l±skie zostało przez to "przesunięte" bardziej na wschód niż to wcze¶niej zakładano. Mało kto zdaje sobie z tego sprawę, że ziem ¶l±skich jest w woj. ¶l±skim tylko 48%, większo¶ć s± to ziemie małopolskie, z takimi miastami jak Częstochowa czy Żywiec.

Czy jest to takie ważne? Słuszne pytanie. W przypadku większo¶ci polskich województw przesunięcie granic w jedna czy druga stronę nie ma większego znaczenia. Tu i tu mieszkaj± podobne rodziny, s± podobne miasta. W przypadku woj. ¶l±skiego jest inaczej. Sławna granica na Brynicy i Przemszy jest nie tylko granica regionów, ale też przez wiele wieków była granica państw, przez co mieszkaj±cy po obu stronach ludzie byli sobie mentalnie obcy. Nie bez powodu Zagłębiacy i ¦l±zacy maj± na siebie specjalne okre¶lenia "tych innych" - Zagłębiacy dla ¦l±zaków s± gorolami, ¦l±zacy dla Zagłębiaków hanysami. W tej obco¶ci nie musi być nic złego, dopóki ł±czy się ona z szacunkiem dla obcej kultury. A szacunku, pomimo animozji, jest we wzajemnych stosunkach coraz więcej.

Czy Zagłębie było kiedy¶ "na swoim"

Zagłębie D±browskie rozkwitało jako kraina z własnym charakterem w czasie kiedy była ona obszarem przygranicznym. Leż±c na równie bogatych w minerały ziemi jak wschodni ¦l±sk rozwijał się tu przemysł, handel międzynarodowy oraz coraz majętniejsze mieszczaństwo. Rozwijał się tu również ruch proletariacki, coraz bardziej wykształcony i buduj±cy własne elity. Warto dodać w tym miejscu, że to wła¶nie Zagłębiacy po przył±czeniu przemysłowego ¦l±ska do Polski zasilili ¶l±sk± kadrę kierownicz±, przychodz±c na miejsce usuniętych Niemców i zmarginalizowanych ¦l±zaków. Z Zagłębia D±browskiego wywodz± się tacy znani Polacy jak: arty¶ci Jan Kiepura, Pola Negri, Władysław Szpilman, Jacek Cygan, Krzysztof Materna, Basia Trzetrzelewska, sportowcy Aleksander Dziurowicz, Waldemar Wspaniały, Marian Masłoń czy politycy Edward Gierek, Jędrzej Giertych, Tomasz Arciszewski.

W stosunku do Zagłębia D±browskiego często używa się nazwę "Czerwone Zagłębie". Nic dziwnego, zagłębiowscy lokalni patrioci dumni s± ze swojego robotniczego etosu, który sięga daleko przed ostatnia wojnę. Wtedy zatrudnieni w przemy¶le mieszkańcy Zagłębia musieli wywalczać każdy przywilej socjalny, który po stronie ¶l±skiej często był oczywisto¶ci±. W okresie Polski Ludowej Zagłębie D±browskie, ze swoim etosem, było przez władze komunistyczne hołubiony. W końcu to wła¶nie to województwo, najpierw zwane "¶l±sko-d±browskim", potem "katowickim", mówi±c bez przesady, odbudowało Polskę za zniszczeń wojennych. Powstało wtedy najwięcej wydarzeń i instytucji, które podtrzymuj± tożsamo¶ć zagłębiowsk±, jak np. największy dom kultury w kraju Pałac Kultury Zagłębia, Muzeum Zagłębia, Teatr Zagłębia, Zespół Pie¶ni i Tańca "Zagłębie" itp.

Odrodzenie tożsamo¶ci Zagłębia

Po przemianach ustrojowych w Polsce Zagłębie D±browskie "wypadło z orbity". Je¶li kto¶ mówił już o tych, przemysłowych terenach województwa, mówił po prostu "¦l±sk", a o mieszkańcach Zagłębia D±browskiego... "¦l±zacy". Jakby tego Zagłębiakom było mało, podczas reformy administracyjnej w 1997 r., województwo, nazwano... ¶l±skim. Potem było już tylko gorzej - w zagłębiowskich muzeach pokazywane były ¶l±skie stroje jako stroje regionalne, a na popularnych imprezach w małopolskiej Jurze Krakowsko- Czestochowskiej jako lokalny przysmak podawany był ¶l±ski żur i krupniok z piwem. Zagłębiacy, posiadaj±cy swoj± kulturę, kuchnię, a nawet własn± lokaln± gwarę, wydali się już zupełnie zrezygnowani i ze¶l±zaczeni. Jednak tylko pozornie.

Od 2000 roku sytuacja zmienia się na lepsze. Coraz więcej mieszkańców Zagłębia D±browskiego akcentuje swoj± zagłębiowsko¶ć. S± dumni z największego swojego miasta, Sosnowca, które z roku na rok pięknieje i unowocze¶nia się, kibicuj± swoim sportowcom i artystom. Powstaje coraz więcej i coraz lepszych zagłębiowskich portali internetowych, które walcz± o tożsamo¶ć Zagłębia, a o samym Zagłębiu zaczęto dyskutować i pisać w regionalnych mediach. Zmienia się też podej¶cie do siebie Zagłębiaków i ¦l±zaków. Najlepiej ¶wiadczy o tym fakt, że okre¶lenia "gorole" i "hanysy", które przez dziesięciolecia miały wydĽwięk mocno obraĽliwy, można wzi±ć już powoli za symbole odróżnienia, ale nie poróżnienia. Wystarczy spojrzeć na nazwę sklepu ze ¶l±skimi gadżetami "Hanysek.pl" albo Portalu Kobiet Zagłębia "Gorolki.pl".

Ciekawostki Zagłębia

Gdzie leży "Huta Katowice" - nie, nie w Katowicach, bo największy kombinat przemysłowy Polski Ludowej, któremu nadano nazwę "Huta Katowice" zbudowano z przyczyn politycznych własnie w Zagłębiu, a nie na terenie ¦l±ska, który jeszcze nie tak dawno należał do wrogiego Polsce państwa, które mogłoby upomnieć się o te tereny.
Port Lotniczy "Katowice" - to też jest kolejna pułapka, ponieważ niewielka wie¶ Pyrzowice, gdzie wybudowano lotnisko pasażerskie dla aglomeracji katowickiej, leży w Zagłębiu, a wie¶ tę, ku irytacji Zagłębiaków, bez pytania ich o zgodę, przydzielono do ¶l±skiego powiatu tarnogórskiego.
Stadion Zagłębia Sosnowiec - jest budowl±, której ¦l±zacy nie mog± zapomnieć Zagłębiakom, ponieważ został on wybudowany w czynie społecznym przez ¦l±zaków w ¶l±skich Szopienicach, a następnie władze PRL zmieniły granice s±siedniego Sosnowca wła¶nie o ten stadion, by klub z Sosnowca miał gdzie grać.
Dworzec w Czeladzi - jest miejscem wręcz kultowym, ponieważ zagłębiowska CzeladĽ jest jedynym miastem aglomeracji katowickiej nie posiadaj±cym dworca kolejowego, a umawianie się na tamtejszym dworcu należy do stałego lokalnego dowcipu już nie tylko w¶ród ¦l±zaków.
Pustynia Błędowska - jest to największa, a zarazem zupełnie niewykorzystana, atrakcja turystyczn± Zagłębia D±browskiego, bo czy jedyna w Europie, wielka i naturalna pustynia z ro¶linno¶ci± niczym w Afryce, nie jest czym¶ niezwykłym?


Zagłębie D±browskie jest ciekaw± krain±,
warto poznać bliżej tego s±siada ¦l±ska



!
Więcej o Zagłębiu D±browskim
czytaj w serwisie "w¦l±skiem"

Fot.: bedzin.pl (góra), sosnowiec.pl (dół)
  
Zagłębie D±browskie
- przemysłowy okręg należ±cy historycznie
i etnicznie do Małopolski. Zagłębiacy, przytłoczeni ¶l±sko¶ci±, powoli odkry- waj± swoj± tożsamo¶ć.

   Ciekawe serwisy Zagłębia:
  • Odkrywamy Zagłębie D±browskie
  • Tygodnik Regionalny Twoje Zagłębie
  • Zagłębie Sosnowiec
  • Wiadomo¶ci Zagłębia
  • SosnowiecFAKTY
  • Inicjatywa D±browska
  • Symbole Zagłębia D±browskiego

  •    Mówimy po ¶l±sku! :)
    O serwisie  |  Regulamin  |  Współpraca  |  Kontakt  |  © Copyright by Z¦ 05-19, stosujemy Cookies         do góry